Bà Phạm Chi Lan nói về nỗi thắc mắc với công trình luyện thép Cà Ná

Nỗi lo trong khoảng đa dạng điều

Dự án Khu liên thích hợp luyện cán thép Hoa Sen Cà Ná-Ninh Thuận mà Công ty cổ phần tập đoàn Hoa Sen dự kiến triển khai với tổng vốn đầu tư lên tới 10,6 tỉ đô la Mỹ cùng các phát ngôn của ông Lê Phước Vũ trong những ngày qua đang thú vị sự để ý của dư luận.

Can hệ đến dự án này, chúng tôi đã có cuộc mua bán với bà Phạm Chi Lan, nguyên thành viên Ban cố vấn Thủ tướng.

PV: Bà có đánh giá, nhìn nhận như thế nào về công trình khu liên thích hợp luyện cán thép Hoa Sen Cà Ná - Ninh Thuận đang được dự kiến khai triển cùng những phát ngôn, cam đoan khỏe mạnh của Chủ toạ Hoa Sen Lê Phước Vũ?

Bà Phạm Chi Lan: Tôi cũng đã vài lần nêu lên bức xúc của bản thân mình đối với dự án này. Nó dựa trên mấy điều chính mà tôi băn khoăn.

Trước nhất, nhà đầu tư nào thì bài toán trước tiên mà tính cũng là về thị trường, nhưng về mặt thị trường thép thì sự dôi thừa công suất thép đang vô cùng lớn, khác biệt là dư thừa ở TQuốc và mỗi năm người ta tính nước này dư thừa lên tới hơn 80 triệu tấn.

Nước này đang phải nỗ lực đẩy sang nước khác để tiêu thụ cho bản thân số thép thừa đó và thực tế, nước này cũng chưa chạy hết công suất.

Giả dụ họ chạy hết công suất các nhà máy thép thì sự dư thừa sẽ còn lớn hơn. Ở đây, rộng rãi nước, trong đó, các nước Đông Nam Á hay Việt Nam gần TQuốc thì càng phải đáng sốt ruột hơn về sự dư thừa thép đó sẽ bắt nạt dọa tới ngành nghề thép đang có của mình.

Cho nên, trong khu vực này chẳng có bạn nào dám nghĩ sẽ đầu tư mới tham gia thép cả, nhất là chủng loại thép xây đắp chung mà China đang thừa.

Còn thép cao cấp muốn làm cho vẫn có kỹ năng nhưng đầu tư thì lại vô cùng tốn chi phí cao, yên cầu công nghệ cao. Các nước có nhân tố kiện như Việt Nam sẽ không dễ dàng và có nhẽ, tôi không tin là Tôn Hoa Sen đủ kĩ năng đầu cơ tham gia các dự án thép cao cấp.

Hiệu quả về mặt hoạt động mua bán thì tôi thực sự lo công trình thép của Tôn Hoa Sen sẽ cộng thêm vào dôi thừa thép đã có ở vn hiện giờ rồi.

Ngành nghề thép mấy năm trở lại đây không năm nào không kêu cứu với Nhà nước để ngày càng tăng hàng rào đối với thép nhập cảng từ ngoài tham gia, sức ép đó không chỉ đặt nặng lên chủ đầu tư nội địa mặc cả nước ngoài.

Một số dự án đầu tư nước ngoài ở vn cũng đã chủ động rút đi khi thấy không còn đủ kỹ năng, khả thi về thị trường. Trừ Formosa là người ta đã đầu nhân cách đây 8 năm, khi nhân tố thép China chưa có áp lực dữ dội như hiện giờ.

Nếu như có áp lực khốc liệt như hiện thời thì dù Việt Nam có cho bao lăm ưu đãi, cho miễn các thứ về đất đai, thuế thì chưa chắc họ đã dám đầu cơ.

Ông Lê Phước Vũ có nói là theo tính toán, yêu cầu thép ở vietnam còn lớn lắm và chế biến không đủ cho những năm tới.

Nhưng tôi nói thật, tôi xoành xoạch nghi ngại quy hoạch của các ngành như thép, xi măng trong khi họ muốn làm cho thì đều vống lên ý định, dự báo ý định rất cao so với thực tiễn. Họ tính ở vận tốc khi đỉnh cao nhất và cứ thế đem nhân lên để tính mai sau về thị trường còn cần đa dạng item, xin đầu cơ.

Nhưng thực tiễn, vận tốc cao lên bao giờ cũng khó hơn so với những năm đầu chưa có, khi bản thân mình có rất ít thì nhu cầu có thể tăng 10 - 15%, nhưng khi có nhiều rồi thì mức tăng 10 - 15% là một dung lượng lớn hơn rộng rãi so với thuở đầu, rõ ràng có phổ quát cái sai số rất lớn, không khả thi.

Giả dụ như chơi tính toán kỹ thì ông Vũ và Hoa Sen có thể tính sai bài toán đó. Ở đây, cần chú ý lại thật kỹ yếu tố này.

Về chi tiêu cho đầu cơ, muốn làm một nhà máy thép với chừng mực, kĩ nghệ tân tiến để có thể không gây ra tác động về không gian thì đích thực là tốn chi phí cao đấy chứ hoàn toàn không dễ dàng đầu tư được đâu.

Khi mà nó tốn chi phí cao, đắt đỏ tương tự thì liệu một lúc nào đó có dẫn đến việc ông không chịu được chi tiêu về môi trường rồi như Formosa phải đổi mới bài toán môi trường đi, hạ thấp chuẩn không gian xuống, sử dụng kĩ nghệ, vũ trang lỗi thời để thải ra môi trường Việt Nam, bắt phường hội gánh chịu.

Tôi nghĩ là bài toán này hoàn toàn không chủ quan được đâu. Tôi cũng rất lưỡng lự như trên báo chí nói, đưa mấy người tham gia thăm dò kiến tạo lại là mấy công ti China, dù ông Vũ cải chính nói đây chỉ là họ vào dò xét thôi còn ông chưa quyết định dùng ai.

Nhưng rốt cuộc ví như tính theo chi tiêu trên hoạt động mua bán thì có thể giá chào thấp hơn của phía China sẽ lại đủ thu hút để dùng đầu tư của Trung Quốc? Như tôi đã nói TQuốc đang dôi thừa thép rất lớn nên họ có động lực để người nào cần sắm nhà máy thép thì họ chuẩn bị dỡ toá để đưa đi.

Và thường những nhà máy đó cũng là những nhà máy lạc hậu. Họ đẩy thứ rác thải kĩ nghệ lạc hậu sang nước khác để lấy tiền đầu cơ tham gia thứ hiện đại hơn. Liệu ông Vũ có đủ tài giỏi để giảm thiểu bài toán đó không? Hay lại đi tậu tất cả những thiết bị, công nghệ cũ kỹ đó về mà giá chưa chắc đã rẻ.

Đây là bài toán cá nhân của ông Vũ nhưng ảnh hưởng về môi trường, kết quả sản phẩm sẽ chẳng thể bảo đảm được.

Ông Vũ có hứa hẹn là nếu xảy ra sự cố sẽ đóng nhà máy, mang cả của cải ra bồi hoàn nhưng cả tài sản giả dụ là một nhà máy với trang bị, kĩ nghệ lạc hậu thì đáng giá bao nhiêu? Có bạn nào dám tậu lại để chạy không?

Còn khi xảy ra tác hại không gian ví như như giống với Formosa thì có bán tài sản của ông Vũ đi cũng không bù nổi đâu.

Mô hình khu liên phù hợp luyện cán thép Hoa Sen Cà Ná - Ninh Thuận.

Nhân tố nữa đó là các tài nguyên khác để cho ông Vũ khiến cho thì vùng Ninh Thuận thiếu nước là nhiều lần. Mấy năm vừa mới đây, tình trạng khô hạn còn nặng nề hà hơn hồ hết.

Cả một thức giấc thiếu nước như vậy, giờ nói là có phương thức lọc nước đại dương để làm cho, về công nghệ thì có thể được nhưng chi tiêu thì liệu có hiệu quả hay không khi mà chi phí nước cũng đắt hơn lên.

Ngành thép là ngành nghề cần phổ biến điện, vậy ông có khiến cho nhà máy điện không? Hay chạy bằng gì? Chi phí như thế nào? Ông Vũ chịu hay tỉnh giấc lại gánh chịu?

Đất đai cũng vậy, lấy hàng nghìn ha để làm cho khiến bao lăm người dân mất nguồn lợi sinh sống, vậy lợi ích của người địa phương ở đâu? Chi tiêu cơ hội người địa phương bị mất đi cho công trình như thế nào?

Ông Vũ nói khiến cho tổ quốc, cho sự phát triển thông thường nhưng trước tiên, làm ở đâu phải tính cho cư dân ở đó đã. Tôi được nhân thức, ông Vũ cũng theo đạo Phật nên rất cần trong khoảng cái nhân của đạo Phật để tính toán cho có bổn phận hơn với cư dân ở vùng đó (Cà Ná, Ninh Thuận - PV).

Đừng vì công trình của bản thân khiến mất thời cơ sinh sống của bao nhiêu người mà ở đây là những người dân cày như làm cho muối là mất thời cơ sinh sống từ đời này sang đời khác, mất cả nghề của người ta.

Mà nghề khiến muối giống như nghề đi đại dương của cư dân Hà Tĩnh, mất nghề đó, người ta không làm cho được nghề khác và chẳng thể không xa lạ được.

Cả phiên bản thân đơn vị nhất là tỉnh phải cẩn trọng, tính toán rất kỹ dựa trên lợi ích của người địa phương. Đừng yêu thích công trình đầu cơ để GDP lớn mạnh hơn, oai phong hơn so với thức giấc khác để bằng lòng hệ quả cho cư dân.

Về hệ quả không gian thì bây chừ, Formosa mới đang bị bóc trần chủ công về xả thải ra đại dương còn đóng hộp thép sẽ có chất thải rắn và chính Formosa cũng có chuyện chôn lấp, đang bị tổ chức chức năng xử lý.

Bên cạnh, một công trình nhà máy thép còn gây ô nhiễm không khí, tiếng ồn...

Mong Chính phủ vào cuộc

PV: Như những gì bà đã phân tích ở trên thì chúng ta nên xử sự như thế nào đối với một công trình như thế này?

Bà Phạm Chi Lan: Như tôi đã nói, ở đây thức giấc và hơn thế là Chính phủ phải lưu ý. Tôi nghĩ, không nên coi đây là một dự án giữa công ty và địa phương quyết định với nhau.

Tôi ngạc nhiên khi Bộ Công thương nghiệp lại triển khai dư án Khu liên phù hợp luyện cán thép Hoa Sen Cà Ná-Ninh Thuận bổ sung tham gia quy hoạch ngành nghề thép giai đoạn 2020 xét tới 2025.

Có phải chăng, quy hoạch của Nhà nước, Bộ làm cho ra sẽ lại đổi mới theo dự án của doanh nghiệp? Vậy quy hoạch đó trước đó được khiến cho trên cơ sở vật chất nào mà giờ có thể thuận lợi đưa tham gia một dự án lớn như thế? Khiến cho tương tự, có phải là nghĩa vụ bình thường với tổ quốc không?

Còn về phía Nhà nước, tôi nghĩ các Bộ khác như Bộ Chiến lược đầu tư và nhất là Bộ Khoáng sản và Không gian cần phải thông báo. Gần đây, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã rất đau đầu với Formosa rồi ngày giờ rất cần phải lên tiếng bằng trách nhiệm của chính mình với giang sơn.

Và hơn hết, tôi mong Thủ tướng chú ý, chỉ huy các cấp tính toán chu đáo. Thủ tướng đã tuyên bố sẽ nói không với các dự án gây tác hại lớn với môi trường. Đối với công trình này, nó là một trong những trường phù hợp có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường ở vùng biển phía Nam miền Trung.

Phía Bắc của vùng hồ miền Trung đáng gánh chịu rồi giờ tới phía Nam thì cả miền Trung sẽ sống thế nào đây. Tôi cho rằng Chính phủ cần có bổn phận tính toán lại, đưa quyết định.

Yếu tố này xảy ra trên đất Việt Nam nên không chỉ có quyền của tỉnh và tổ chức muốn khiến cho gì thì khiến cho mà cần có Nhà nước quyết định.

Dù động lực có tốt đi mấy nhưng nếu tác dụng bình thường, ích lợi phổ biến của nền kinh tế, của đầy đủ cư dân không thực hiện được thì Chính phủ cũng nên từ chối. Tôi mong Chính phủ có thái độ kiên quyết trong việc này.

PV: Tại đại hội cổ lỗ đông thất thường của Tôn Hoa Sen vào sáng 6/9, ông Lê Phước Vũ đã nghĩ rằng giả dụ trông thấy Hòa Phát (Công ty Hòa Phát - PV) quý vừa rồi lời tới 2.000 tỉ đồng trong khoảng thép đem lại thì "ngu gì không làm, ngu gì không đầu tư"(!). Bà có bình luận gì về phát ngôn này?

Bà Phạm Chi Lan: Hòa Phát lãi theo tôi hiểu do họ có yếu tố khác ở vn là họ còn khai thác quặng.

Ở đây, ông khiến kinh doanh mà sao ông lại tính đơn giản như vậy. Một người đã làm cho kinh doanh, đầu cơ sẵn rồi thì bây giờ người ta có thể thắng, thắng 2.000 tỷ nhưng rồi các ông kì cục nhảy vào thì liệu 2.000 tỷ đó có còn không?

Hoạt động mua bán có hạn độ nhất mực thôi chứ. Tôi cũng hơi ngạc nhiên về cách thức tính tương tự của một tổ chức cũng nhiều người biết đến thành công trong ngành buôn bán của chính mình là tôn. Tôi cho là cách thức tương tự cũng không thỏa đáng.

Tôi rất mong ông Vũ để ý lại trước nhất từ chính lợi ích của phiên bản thân công ty, tổ chức kinh doanh.

Qua tin báo, tôi cũng được biết là, tin tức cho hay, lượng vốn của công ti hạn nhạo báng nên sẽ phải vận động thêm trong khoảng các nguồn khác như trái phiếu, vay mượn nhà băng...

Nhưng tôi nghĩ với lợi nhuận vay ở vietnam mà làm cho những công trình lớn, dài hạn như vậy thì không nhân thức là hiệu quả kinh tế về mặt tài chính có còn không? Cá nhân tôi rất nghi ngại về việc này...

Xin cảm ơn bà về cuộc mua bán này!

Theo Hoàng Đan

Trí thức trẻ/Sohanews

Xem tại: phần mềm làm video ảnh cho điện thoại >